Gdy brakuje ropy i prądu, Camiguin wykorzystuje słońce do wytwarzania własnej energii

CAMIGUIN, Filipiny — Kiedy tajfun Odette uderzył w Cebu w 2021 roku, Graham Pilapil nie miał prądu w domu przez cały miesiąc. Aby kontynuować pracę, codziennie jeździł do biura swojej firmy, aby wykonywać swoją pracę IT, która miała być w pełni zdalna.

Ostatecznie przeprowadził się z powrotem do swojej rodzinnej prowincji Camiguin w 2024 roku, kupił dom o powierzchni 250 metrów kwadratowych i od tego czasu mieszka tam z żoną i czwórką dzieci. Ale nawet w innym regionie przerwy w dostawie prądu — krótsze, ale w częstych odstępach czasu — nadal go nękały.

Tym razem jednak płacił za to jedne z najwyższych cen energii elektrycznej w kraju.

BEZ ŻALU. Mieszkaniec Camiguin Graham Pilapil rozmawia z dziennikarzami o swojej instalacji solarnej podczas wycieczki medialnej zorganizowanej przez ruch Mindanao Goes Solar 29 marca 2026 roku. Zdjęcie: Mindanao Goes Solar

W kwietniu 2025 roku jego rachunek za prąd wzrósł do 12 000 P w ciągu jednego miesiąca — a wszystko to przy ciągłych częstych przerwach w dostawie prądu. 

Wtedy zdecydował, że dość.

Na szczęście miał przyjaciela, który pracował jako inżynier w firmie energii słonecznej z siedzibą w Cagayan de Oro. Ten przyjaciel pomógł mu ustalić, co i ile musi zainstalować dla potrzeb swojego gospodarstwa domowego. 

W niecały miesiąc i płacąc z góry 350 000 P, rodzina Pilapil miała w pełni funkcjonujący system fotowoltaiczny o mocy 6 kW do czerwca 2025 roku.

REZYDENCJA PILAPIL. Panele słoneczne ustawione na dachu rezydencji Pilapil w Camiguin. Zdjęcie: Mindanao Goes Solar KONTROLA. Rodzina Pilapil trzyma swój falownik solarny wewnątrz domu. Zdjęcie: Mindanao Goes Solar

Dziewięć miesięcy po zainstalowaniu systemu solarnego Pilapil nie żałuje. Jego rachunek za prąd w wysokości 12 000 P spadł do około 2 000 P w miesiącach letnich i 8 000 P przy pochmurnej pogodzie. Najniższy rachunek za prąd wynosił 900 P.

Teraz, w środku kryzysu naftowego i gwałtownie rosnących cen paliw, Pilapil nadal cieszy się korzyściami swojej nowej instalacji energetycznej. Jego panele słoneczne sprawiły, że opcja przejścia na pojazd elektryczny (EV) stała się jeszcze bardziej atrakcyjna — zwłaszcza w Camiguin, gdzie nie ma jeszcze żadnych stacji ładowania pojazdów elektrycznych.

Pilapil jest daleki od bycia jedyną osobą, która przeszła na energię słoneczną i nie żałuje. Urzędy państwowe i przedsiębiorstwa w całej prowincji przyjmują technologię energii słonecznej, zarówno w małych, jak i dużych inwestycjach.

W środku kryzysu naftowego te inwestycje zyskały jeszcze większy sens.

Sytuacja energetyczna Camiguin: podatna na przerwy w dostawie prądu i droga

Camiguin, jako mała wyspa oddzielona od lądu Mindanao, ma unikalną sytuację energetyczną.
Pełne usługi elektryczne w prowincji rozpoczęły się po niepowodzeniu projektu mini-hydroelektrowni, według wyspiarskiego zakładu dystrybucji, Camiguin Electric Cooperative (CAMELCO).

"Z powodu zmian w ostatniej chwili projekt został odłożony, a zamiast tego NEA (National Electrification Administration) zdecydowała się na użycie kabla podmorskiego," napisała spółdzielnia. "Tak narodził się początek 24-godzinnej usługi elektrycznej."

Linia dystrybucyjna 13,2 kV zaczęła następnie łączyć Camiguin z Misamis Oriental II Electric Cooperative na lądzie Mindanao. Następnie, gdy kabel się zestarzał i stał się zbyt mały dla wyspiarskiego zapotrzebowania, linia 69 kV o wartości 7 milionów P, później kupiona przez CAMELCO za pomocą pożyczki, stała się nowym punktem połączenia wyspy z siecią. 

Ale pożyczka na opłacenie tego punktu połączenia — wraz z elektrycznością, która przez niego przepływa, pochodzącą głównie z hydroelektrowni należącej do państwowej korporacji Power Sector Assets and Liabilities Management (PSALM) — została wchłonięta przez rachunki za prąd mieszkańców Camiguin. 

Przez cały ten czas przerwy w dostawie prądu na wyspie były nadal powszechne. Gubernator Camiguin XJ Romualdo powiedział, że przerwy w dostawie prądu były spowodowane przez całe mnóstwo czynników, ale "dziwna" konfiguracja z pewnością nie pomagała.

"Ponieważ nasz system dystrybucji obejmuje część lądu... kiedy jest przerwa w dostawie prądu, zwykła wiadomość, którą wysyłamy, brzmi 'jest problem w Misamis Oriental'," powiedział Rappler po filipińsku.

PLAN ENERGETYCZNY. Gubernator Camiguin XJ Romualdo mówi mediom o planie wyspy dotyczącym energii słonecznej i wpływie kryzysu na Bliskim Wschodzie podczas wycieczki medialnej zorganizowanej przez ruch Mindanao Goes Solar 30 marca 2026 roku. Zdjęcie: Mindanao Goes Solar

Dziwność na tym się nie skończyła. Kiedy przepustowość kabla podmorskiego stała się zbyt mała dla wykładniczo rosnącego zapotrzebowania wyspy, CAMELCO zostało zobowiązane do znalezienia rozwiązania.

Jak można się spodziewać, próbowało znaleźć więcej dostawców energii, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie. Ale ku zaskoczeniu mieszkańców Camiguin, spółdzielnia elektryczna zakontraktowała w ciągu pięciu miesięcy usługi dwóch elektrowni węglowych i jednej elektrowni diesla o łącznej mocy 10,73 MW.

W tym czasie szczytowe zapotrzebowanie Camiguin wynosiło tylko 4,7 MW. Chociaż więcej energii wydaje się być dobrą rzeczą, w rzeczywistości oznaczało to wyższe rachunki dla konsumentów Camiguin, którzy ostatecznie płacili za znacznie więcej energii, niż faktycznie używali.

Według Romualdo, CAMELCO wyjaśniło, że przekontraktowanie było praktycznym środkiem oszczędzającym czas. Zatwierdzanie nowych umów dostaw energii przez organy regulacyjne zajmuje dużo czasu, więc chcieli, aby dostawa energii była w stanie obsłużyć zapotrzebowanie wyspy w miarę jej wzrostu w czasie.

Tak czy inaczej, konsumenci Camiguin nadal płacili za nadwyżkę w międzyczasie. Spowodowało to gwałtowny wzrost cen energii elektrycznej, z 7,88 P za kilowatogodzinę (kWh) w grudniu 2016 roku do 13,40 P w styczniu 2017 roku, stając się najwyższymi na Mindanao i jednymi z najwyższych w kraju, według danych Departamentu Energii. 

W pewnym momencie stawka osiągnęła nawet 16 P, jeszcze zanim niektóre umowy dostaw energii weszły w pełni w życie.

Później, poprzez śledztwa kongresowe i interwencję rządu, zakontraktowana moc elektrowni diesla została obniżona do 2 MW, podczas gdy umowa z elektrownią węglową GNPower miała zawieszone niektóre swoje postanowienia do lutego 2023 roku, co zapewniło, że CAMELCO będzie płacić tylko za energię elektryczną, którą faktycznie wykorzystało, a nie za pewne minimum.

Mimo to stawki energii elektrycznej w Camiguin pozostają jednymi z najwyższych w kraju, nawet w marcu 2026 roku na poziomie 14 P/kWh. Około połowa tej ceny pochodzi z kosztów wytwarzania, z których najdroższe to elektrownia diesla KEGI i elektrownia węglowa GNPower.

W szczególności elektrownia diesla stanowiła tylko 12,56% energii elektrycznej Camiguin w marcu, ale stanowiła prawie połowę kosztów wytwarzania, które płacili konsumenci Camiguin.

Szokująco wysoka cena w zamian za uporczywe przerwy w dostawie prądu doprowadziła do skarg konsumentów Camiguin. Cała ta przeprawa z elektrownią, która rozpoczęła się prawie dekadę temu, doprowadziła Romualdo do stwierdzenia, że rozważa nieprzedłużanie umowy elektrowni, która ma wygasnąć w tym miesiącu.

Gubernator Camiguin od kilku lat naciska na projekty energii słonecznej w prowincji, jeden panel na raz.

Ślady słońca

Panele słoneczne można znaleźć niemal wszędzie w Camiguin. Domy, restauracje i kurorty mają panele słoneczne — zarówno duże, jak i małe — ustawione wzdłuż swoich dachów. 

MAŁE SPOSOBY. Mały panel słoneczny zainstalowany na dachu pizzerii w Camiguin. Zdjęcie: Shay Du/Rappler

Paras Beach Resort, jeden z pionierskich kurortów zasilanych energią słoneczną w Camiguin, uniknął niedogodności i szkód spowodowanych częstymi przerwami w dostawie prądu, podczas gdy ich rachunki za prąd zmniejszyły się o około 40%.

SŁONECZNY RAJ. Paras Beach Resort w Mambajao, Camiguin jest zasilany panelami słonecznymi. Zdjęcie: Mindanao Goes Solar

Małe panele są również przymocowane do latarni ulicznych, umożliwione dzięki wspólnemu wkładowi rządów lokalnych i prowincjonalnych w pokrycie większej powierzchni. Był to wysiłek mający na celu utrzymanie bezpieczeństwa ulic w nocy, szczególnie wzdłuż dróg wewnętrznych wyspy, finansowany przez nieistniejący już program rozwoju społeczności Departamentu Opieki Społecznej i Rozwoju.

BEZPIECZNE ULICE. Solarne latarnie uliczne ustawione wzdłuż autostrady i dróg wewnętrznych Camiguin. Zdjęcia: Shay Du/Rappler

Nawet w miejscach turystycznych położonych w najdalszych zakątkach wyspy — gdzie nawet sygnał komórkowy nie dociera — są panele słoneczne. Są tam od 2023 roku.

Czy to w pobliżu punktu pomocy w Katibawasan Falls, czy wzdłuż wejścia do Old Church Ruins, będą tam co najmniej trzy rzeczy: mały panel słoneczny, falownik i modem Starlink. Te małe instalacje wytwarzają tylko tyle energii, aby utrzymać działanie WiFi i systemu CCTV.

Ale według urzędnika ds. turystyki Candice Dael, jest to świadoma decyzja, aby priorytetowo traktować te dwie usługi. Chodzi o bezpieczeństwo turystów, szczególnie gdy wykonują ryzykowne działania w obszarach ze słabym sygnałem. Chodzi również o poprawę ich ogólnego doświadczenia poprzez zapewnienie, że mogą publikować i udostępniać w czasie rzeczywistym chwile, które spędzają w najpiękniejszych miejscach Camiguin.

Duże projekty solarne w prowincji również zostały ukończone lub poczyniły duże postępy w ostatnich latach.

Projekt solarny o mocy 4 MWp, który powstawał przez co najmniej dekadę, wkrótce będzie w pełni operacyjny do września tego roku, według Romualdo. I projekt ten będzie pierwszym projektem energii odnawialnej na Filipinach, który ostatecznie będzie własnością wyspiarskiej spółdzielni elektrycznej poprzez umowę leasingu z opcją wykupu.

Nowy budynek kapitolu prowincji został również wyposażony w system energii słonecznej o mocy 200 kW w 2025 roku, z ciągłymi modernizacjami instalowanymi od tego czasu.

Zdjęcie: Mindanao Goes Solar Zdjęcie: Mindanao Goes Solar

"Więc przed solarami nasz rachunek za prąd osiągnął prawie 1 milion P.... Teraz nasz rachunek spadł do około 500 000 P do 700 000 P," powiedział Romualdo Rappler.

Zainstalowali również nowe baterie pod koniec 2025 roku, co ma jeszcze bardziej obniżyć ich rachunek za prąd w  nadchodzących miesiącach. 

Sukces projektu doprowadził rząd prowincjonalny do zakupu instalacji solarnej o wartości 36 milionów P dla starego kapitolu prowincjonalnego, gdzie nadal działają wszystkie agencje rządu narodowego. Pracują również nad wyposażeniem swojego szpitala powiatowego w panele słoneczne, podczas gdy inne budynki rządowe zainstalowały własne systemy solarne.

Burmistrzowie Mahinog, Guinsiliban i Sagay zobaczyli sukces rządu prowincjonalnego z ich panelami słonecznymi i zabezpieczyli finansowanie od rządu narodowego, aby również uczynić własne ratusz miejski zasilanymi energią słoneczną. 

Zdjęcie: Mindanao Goes Solar

Dla Romualdo inwestowanie w energię słoneczną w celu zaoszczędzenia na rachunkach za prąd nie było opcjonalne. To była "potrzeba." 

"Milion pesos miesięcznie na rachunek za prąd nie jest zrównoważone, ponieważ to pochłonie programy, projekty i budżet na usługi," powiedział. "Jeśli można by zaoszczędzić dwa lub trzy miliony pesos z tego, można by to wykorzystać do dodania pomocy medycznej, usług socjalnych, miejsc pracy."

Długa droga przed nami

Dla wielu zwolenników energii odnawialnej energia powinna być rozproszona, zdemokratyzowana i odkarbonizowana, aby była niezawodna i przystępna cenowo. Gospodarstwa domowe i społeczności powinny być w stanie wytwarzać i zarządzać własną czystą energią, wolną od wpływu wadliwych systemów dystrybucji i niestabilnych cen paliw kopalnych.

Mindanao Goes Solar (MGS), grupa rzecznicza składająca się z instalatorów systemów solarnych, naciska na taką przyszłość w każdy możliwy sposób, poprzez kampanie edukacyjne, szkolenia i konsultacje.

Ale przez cały czas tej podróży były dwa główne wyzwania dla promocji energii słonecznej: finansowanie i wytyczne dotyczące netto-miernictwa.

Jeśli chodzi o finansowanie, celem powinno być, aby opcje pożyczek solarnych miały miesięczne raty podobne do tego, co konsument zwykle płaciłby za rachunek za prąd. Philline Donggay, kierownik projektu MGS i długoletni zwolennik czystej energii, powiedziała, że próbowali przekonać banki i instytucje finansowe do włączenia tego rodzaju warunków.

Nastąpił pewien postęp na tym froncie, szczególnie w następstwie kryzysu na Bliskim Wschodzie. Government Service Insurance System ogłosił w marcu dostępność pożyczek solarnych dla pracowników rządowych. Tymczasem główne banki, a nawet usługi kredytowe dla domu, wprowadzały własne wersje tych opcji finansowania.

Netto-miernictwo, czyli mechanizm, dzięki któremu właściciele paneli słonecznych mogą sprzedawać nadwyżkę energii, którą wyprodukowali, swojej spółdzielni elektrycznej za kredyty, które można odjąć od rachunku za prąd, to kolejny problem.

Pomimo wymagań prawnych, wiele wiejskich spółdzielni elektrycznych nadal ma trudności z wdrożeniem programu. Dotyczy to również Camiguin, który został już ukarany przez Energy Regulatory Commission za niepowodzenie we wdrożeniu netto-miernictwa w prowincji.

Podczas gdy nowe zalecenie przyspieszające program zostało niedawno wydane 30 marca, rozwiązanie nie jest takie proste. Problem wynika z sytuacji finansowej tych spółdzielni i tego, czy w ogóle mają zdolność do płacenia za energię elektryczną. CAMELCO, na przykład, od dawna znajduje się w złej sytuacji finansowej, działając z "znacznymi stratami", jak opisałby to gubernator prowincji, mając jednocześnie długi wobec swoich dostawców energii.

"Należy zauważyć, że dla niektórych wiejskich spółdzielni elektrycznych Mindanao o ograniczonych budżetach operacyjnych potrzebne jest dodatkowe wsparcie, aby zapewnić, że mają zdolność do wdrożenia netto-miernictwa," powiedziała Donggay w oświadczeniu. "Ponieważ aplikacje netto-miernictwa są przyspieszone wszędzie, wiejskie spółdzielnie elektryczne [muszą być] wyposażone w wiedzę i zasoby, aby wypełnić te obowiązki."

Nawet przy tych wyzwaniach wielu lokalnych mieszkańców Camiguin pozostaje zdecydowanymi zwolennikami potencjału energii słonecznej. Niektórzy nawet uciekli się do tanich instalacji solarnych typu "plug-and-play" "Shopee solar", takich jak lampy i latarnie uliczne, jak nazwałby je właściciel restauracji Potpot Pinili.

SAMOWYSTARCZALNY. Potpot Pinili, właściciel kuchni roślinnej Daos i eko-plaży Haruhay w Mambajao, Camiguin, rozmawia z dziennikarzami podczas wycieczki medialnej zorganizowanej przez ruch Mindanao Goes Solar 29 marca 2026 roku. Zdjęcie: Shay Du

Posiada wegańską restaurację i kurort eko-plażowy wzdłuż wybrzeża Mambajao. Jego konfiguracja tam jest niemal całkowicie samowystarczalna — architektura wykorzystuje odpowiednią wentylację, aby zrezygnować z potrzeby klimatyzacji — z wyjątkiem braku odpowiedniej energii słonecznej.

Gdyby miał grant na pomoc w finansowaniu instalacji, dokonałby przejścia dawno temu. W międzyczasie jego instalacje solarne Shopee nie zawiodły go jeszcze nawet po trzech latach używania ich.

Ludzie z Camiguin nauczyli się dawno temu, że energia słoneczna to inwestycja, która da im kontrolę nad własnym systemem energetycznym. W środku niekontrolowalnego kryzysu naftowego ta inwestycja stała się jeszcze bardziej wartościowa.

Dla mieszkańców Camiguin słońce daje im nie tylko darmową energię, ale także energię wolną od wojny, kataklizmów, zewnętrznych wstrząsów cenowych i "dziwnych" systemów dystrybucji. – Rappler.com

Ta historia została przygotowana we współpracy z Mindanao Goes Solar, grupą rzeczniczą promującą przejście na czystą energię w regionie poprzez przyjęcie technologii fotowoltaicznej (PV).